Warszawa, dnia 8 listopada 2011 r.

Panie i Panowie Posłowie,

W imieniu Stowarzyszenia Przyjaciół Międzynarodowego Ruchu ATD Czwarty Świat w Polsce, a także w imieniu bardzo wielu osób, które są naszymi przyjaciółmi, żyjących w trudnej sytuacji z powodu ubóstwa i wykluczenia, pragniemy przekazać Wam szczere życzenia owocnej pracy w rozpoczynającej się w tych dniach nowej kadencji Sejmu.

We wszystkich krajach o ustroju demokratycznym posłowie do Izby Ustawodawczej uosabiają nadzieję na poprawę losu, żywioną zwłaszcza przez tych obywateli, którzy doświadczają wielkich trudności życiowych. Taką nadzieję pokładają w Was, Panie i Panowie, niezależnie od Waszej przynależności partyjnej, także ci wszyscy, którzy podejmują wyzwanie walki ze skrajnym ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

Jak Państwo doskonale wiedzą, Polska, podobnie jak wszystkie kraje Unii Europejskiej, zaangażowała się w realizację Strategii 2020, która zakłada zdecydowane zmniejszenie zagrożenia ubóstwem i wykluczeniem dla swoich obywateli. Dokument zatytułowany Europejska Platforma Przeciwdziałania Ubóstwu i Wykluczeniu Społecznemu jest pierwszym krokiem na tej drodze podjętym na szczeblu Unii Europejskiej w grudniu 2010 roku. Oczekujemy, że w ślad za tym podjęta zostanie także w naszym kraju spójna i długofalowa polityka narodowa.

Mandat poselski udzielony Wam przez naród na lata 2011-2015 kładzie więc na Was, Panie i Panowie Posłowie, szczególną odpowiedzialność, jeśli naprawdę chcemy w Polsce osiągnąć cele Strategii 2020, a konkretnie – zredukować do tego czasu o 20% liczbę obywateli polskich zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem.

Cele wytyczone przez Unię Europejską nie powinny pozwolić na zapomnienie o osobach żyjących w najtrudniejszej sytuacji. Narodowe statystyki mówią nam, że aż 7% ludności żyje obecnie w skrajnym ubóstwie, czyli poniżej progu egzystencji. Bardzo liczymy na to, że podjęta przez Was, Panie i Panowie, praca poselska doprowadzi do inicjatyw ustawodawczych, które przyczynią się realnie do redukcji czynników wywołujących skrajne ubóstwo. „Nie chodzi bowiem o to – mówił Józef Wrzesiński, założyciel ruchu ATD – by złagodzić nędzę. Trzeba ją zlikwidować”.

W związku z tym wyzwaniem pozwalamy sobie przedstawić Wam poniżej kilka propozycji działania, jakie wypracowaliśmy na podstawie dotychczasowych doświadczeń i dyskusji w ramach ruchu ATD w Polsce i w Europie w przeciągu wielu lat:

 Utworzenie Komisji Sejmowej zajmującej się specjalnie kwestiami związanymi z przeciwdziałaniem ubóstwu i wykluczeniu społecznemu, na wzór istniejącej w Parlamencie Europejskim grupy „Skrajne Ubóstwo a Prawa Człowieka”. Taka komisja mogłaby być miejscem dialogu z administracją państwową i samorządami, z organizacjami pozarządowymi i społeczeństwem obywatelskim, angażującym się w tej dziedzinie. Mogłaby być miejscem wypracowania trwałej i spójnej narodowej strategii, opartej na kompleksie skoordynowanych ustaw.

 Narodowa strategia walki z ubóstwem. Apelujemy o szeroką debatę publiczną, prowadzoną systematycznie z udziałem wszystkich ugrupowań politycznych i partnerów społecznych. Powinna ona służyć dostosowaniu prawa i wszelkich rozwiązań systemowych do potrzeb człowieka, tak aby osoby najuboższe mogły żyć na godnym poziomie. Wspieramy pomysł, by tworzyć strategie narodowe walki z ubóstwem, które byłyby spójne i długofalowe.

  Nieodpłatny dostęp do informacji, porad i pomocy prawnej dla osób doświadczających ubóstwa. W centrum prawa stanowionego powinien stać człowiek. Przepisy prawa dotyczą wszystkich obywateli. Prawo, często skomplikowane i hermetyczne, jest tworzone przez państwo. Dlatego to właśnie jego obowiązkiem jest udostępnianie obywatelom informacji o treści prawa i stworzenie wszystkim możliwości faktycznego korzystania z jego instytucji. Wzywamy w związku z tym władze do zbudowania powszechnego i nieodpłatnego systemu dostępu do informacji, porad i pomocy prawnej dla osób doświadczających ubóstwa. Kryterium skuteczności podejmowanych inicjatyw w zakresie pomocy prawnej i regularnej oceny jej funkcjonowania powinna stanowić opinia ludzi najsłabszych.

  Innowacyjny dialog. Niezbędny jest dialog między najważniejszymi podmiotami systemu polityki społecznej, z udziałem samych osób doświadczających ubóstwa i wykluczenia. Dlatego popieramy ustanowienie systemu dialogu społecznego i obywatelskiego z zastosowaniem innowacyjnych metod włączania obywateli do decydowania o kształcie rozwiązań prawnych i instytucji, od których zależy ich los. Chodzi o stworzenie takiej przestrzeni, w której możliwy będzie autentyczny dialog między wszystkimi członkami społeczeństwa.

 Bieda mieszkaniowa. Wobec wielkiej skali biedy mieszkaniowej potrzebna jest współpraca rządu, samorządów, organizacji pozarządowych, mediów i osób cieszących się publicznym autorytetem. Ogrom problemów mieszkaniowych powinien nas nie zniechęcać, lecz mobilizować do szukania rozwiązań. Każdy człowiek zasługuje na to, aby mieć dach nad głową. Istotne jest wsparcie dla inicjatyw lokalnych i krajowych, które umożliwią budowę i remont mieszkań dla osób będących w trudnej sytuacji z powodu biedy i wykluczenia.

 Problem zadłużenia. „Nie zdołam spłacić długów za życia” – jakże często takie słowa padają z ust pracowników o niskich dochodach lub osób doświadczających skrajnego ubóstwa! W jaki sposób osobom, które mają ograniczone środki finansowe, dać nadzieję na wyjście z zaklętego kręgu zadłużenia? Jaka jest nasza wiedza na temat sytuacji osób najbiedniejszych popadających w zadłużenie? Jakie rozwiązania tego problemu możemy opracować wspólnie z instytucjami prywatnymi oraz publicznymi, wobec których osoby najuboższe są zadłużone (gazownie, elektrownie, spółdzielnie mieszkaniowe, banki) ?

 Ratyfikacja zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej. Niech Wasza służba poselska w Sejmie 2011-2015 będzie okazją do dialogu społecznego na rzecz dołączenia Polski do 31 krajów, które już ratyfikowały zrewidowaną Europejską Kartę Społeczną, oraz 18 krajów, które zaakceptowały procedury skarg zbiorowych.

Prosimy Państwa o refleksję nad przedstawioną wyżej listą zagadnień. Które nich uważacie Państwo za najważniejsze? W których kwestiach możemy liczyć na Państwa poparcie? Jak postrzegacie Państwo możliwość włączenia osób dotkniętych wykluczeniem w konsultacje dotyczące stanowienia prawa?

Będziemy wdzięczni za odniesienie się do postawionych przez nas pytań i podkreślamy naszą gotowość do współpracy z Państwem tak, aby głos osób doświadczających ubóstwa, którym staramy się towarzyszyć na co dzień, został wzięty pod uwagę w Państwa działaniach.

Jeszcze raz życzymy Wam, Panie i Panowie, aby Wasze obrady i głosowania w najbliższych miesiącach i latach służyły dobru wszystkich obywateli, nie pomijając nigdy tych najsłabszych. Liczymy na to, że nie zawiedziecie zaufania, jakie okazali wam wyborcy.

Z wyrazami najgłębszego szacunku,

Cezary Gawryś, Prezes Zarządu

Pierre Klein, Koordynator krajowy